Start fortenseizoen

Onze favoriete forten #5: Fort Pannerden in Doornenburg

Door: Marieke Bosma

Spannend, verrassend en schitterend gerestaureerd. Dat is Fort Pannerden. Het fort van de Nieuwe Hollandse Waterlinie ligt verborgen onder de aarde, maar is vijf verdiepingen hoog. Vanaf het dak heb je een spectaculair uitzicht. Waar kun je verder kijken over de Waal, Rijn en Pannerdensch Kanaal dan hier – bij Doornenburg? Kom naar Fort Pannerden middenin het rivierlandschap, en trotseer water, aarde, lucht en vuur. Al 150 jaar strijdt het fort met deze elementen.

Fort Pannerden Waaldijk 1 Doornenburg

Foto door: Stichting Liniebreed ondernemen

Fort Pannerden is eind 19e eeuw gebouwd als meest oostelijke steunpunt van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Na een weinig heroïsch bestaan raakte het na WOII in verval. In de jaren ’50 kreeg het nog een bijrolletje in de Koude Oorlog. Het fort lag precies in de IJssellinie, maar werd voor de verdediging daarvan niet ingeschakeld. Wel voor het in de gaten houden van het luchtruim. Met de toenmalige stand van de radartechniek was men niet in staat om laagvliegende vliegtuigen waar te nemen. Daarom richtte men in 1950 het Korps Luchtwacht Dienst op.

Bouwgeschiedenis
Fort Pannerden is gebouwd tussen 1869 tot 1871 om de splitsing van de Rijn in Pannerdensch Kanaal en Waal te bewaken. Een belangrijke functie van het fort was de opmars van vijanden te vertragen. Ook moest het fort voorkomen dat de vijand de Linge Access kon afdammen, waardoor de Nieuwe Hollandse Waterlinie droog zou vallen. Andere taken waren het beheersen van de scheepvaart over Rijn en Waal en het legeren van troepen. De grote strategische belangen die destijds met het fort gemoeid waren, weerspiegelen zich in de omvang van dit kolossale historische bolwerk. Tijdens de Eerste Wereldoorlog is het fort volledig bemand geweest. Er is toen een ‘semi-natte gracht’ gegraven aan de westzijde van het fort. Na de oorlog werd het fort, vanwege bezuinigingen bij defensie slechts enkele weken per jaar gebruikt voor oefeningen. Nadat het fort in 1926 ‘van geen klasse’ verklaard was, werden het luchtafweergeschut en de zoeklichten verplaatst naar elders. Er bleven vier kanonnen staan. Dit zijn zeer specifieke kanonnen, omdat ze door een zeer klein schietgat kunnen schieten.

Beschermde status
Het fort deed na de Tweede Wereldoorlog nog een aantal jaren dienst als veilige opslagplaats voor gevonden explosieven uit de Betuwe. Toen het niet meer voor militaire doeleinden werd gebruikt is het door het Ministerie van Defensie overgedragen aan het Ministerie van Financiën. In 1969 werd Fort Pannerden erkend als nationaal monument en kreeg het zo een beschermde status.

Zin om het fort en het natuurgebied rondom het fort te beleven? Doe dan de belevingsroute!

Ina Roeterdink
Tip van Ina Roeterdink
Strategie & Ontwikkeling
Restauratiefonds

Reacties

Er zijn nog geen reacties