Jongeriuscomplex Utrecht: genieten bij ‘Jan Ford’ op het terras!

Ondernemer Jan Jongerius ontwierp en bouwde aan het Merwedekanaal in Utrecht een spectaculaire villa en een groots kantoorpand. Zelfs in vervallen staat waren deze gebouwen nog blikvangers, maar sinds de restauratie kan niemand er meer omheen: dit is een speciale plek! Als straks het Jongerius Complex omringd wordt door een gloednieuwe woonwijk, dan kunnen bezoekers zich installeren op het terras van het Grand Café.

Foto door: Stefan Ammerlaan

Villa Jongerius en Jongerius Kantoor zijn sinds de restauratie in gebruik als vergader-, congres- en evenementenlocatie. Hier waren al vele vergadertijgers, organisatieontwikkelaars en trainers aan het werk om verbindingen tussen mensen tot stand te brengen. En er werden al heel wat feestjes gevierd. Eigenlijk is het bij Jongerius weer net als in vroeger tijden, toen ‘Jan Ford’ hier nog de scepter zwaaide: hij lastte alles aan elkaar, van huis tot autobus, en hij hield van een feestje op zijn tijd. Willem ter Steege is een kleinzoon van ‘Jan Ford’. Samen met zijn nicht Bernadette heeft hij zich de afgelopen achttien jaar op de restauratie van het Jongeriuscomplex gestort.

Straks kunnen bezoekers zich installeren op het terras van het Grand Café

Jongeriuscomplex

Auto’s en alles wat daarbij hoort
Aan de grens van stad Utrecht, op de grond van het hoveniersbedrijf van zijn ouders, bouwde Jan Jongerius in de vooroorlogse jaren een indrukwekkend bedrijf op. Willem ter Steege vertelt: ‘Hij sloot al in de jaren twintig een contract met Texaco over het vervoer van brandstof voor de steeds talrijkere automobielen op de Nederlandse wegen. Vervolgens richtte hij zich ook op het plaatsen van benzinepompen en de verkoop van auto’s. In korte tijd had hij door het hele land pompen geplaatst en was hij de grootste Ford-dealer van het land. Maar daarmee kwam er nog geen eind aan zijn bedrijvigheid: hij ging op Ford-chassis allerhande voertuigen bouwen: bussen, vrachtwagens en zelfs de eerste takelwagen.’

Het is bij Jongerius weer net als in vroeger tijden

Droomvilla en kantoor
Jan reisde graag en veel. ‘Hij kwam met zijn auto tot in Noord-Afrika en regelmatig reed hij ook naar Rome, voor een bezoekje aan Vaticaanstad.’ Er zijn vermoedens dat hij ook in Amerika is geweest, maar daar zijn geen harde bewijzen voor gevonden. In 1936 maakte Jan de tekeningen voor zijn Jongerius complex: een nieuw kantoorpand en een droomvilla voor zijn kinderrijke gezin. Het werd een villa in de stijl van de nieuwe zakelijkheid met art deco elementen, daar hield zijn vrouw Heinnie van, maar Jan liet zich zichtbaar ook inspireren door de vormgeving van Amerikaanse pompstations.

Feest
Toen het bedrijf officieel 25 jaar bestond, in 1939, werd er groots feest gevierd. Daar zijn veel foto’s en filmbeelden van bewaard gebleven. Pater familias Jan Jongerius hief het glas en rookte een goede sigaar. Hij was een vrome katholiek die het leven vierde en daar ook anderen in liet delen. We zien verder de in ruime mate vertegenwoordigde geestelijkheid, optredens van de zusjes Jongerius en vrolijk lachende mensen.

Ieder paneel heeft nu een baasje

Cadeau
Van het personeel kreeg Jan voor het bedrijfsjubileum een 60 panelen groot glas in lood werk aangeboden, gemaakt door Willem Mengelberg. Hierop is de ontwikkeling van het bedrijf te zien, maar eigenlijk van de hele transportsector in Nederland. Van de schepen uit Amerika die olie vervoerden tot de benzinepompen en bussen die Jongerius bouwde. Dit indrukwekkende werk is nu de blikvanger in de hal van het Jongerius Kantoor. De Stichting Vrienden van Jongerius heeft de restauratie ervan met een crowdfunding-actie gefinancierd. Willem: ‘Ieder paneel heeft nu een baasje.’

Jongeriuscomplex

Transparant
Jongerius Kantoor is weer, net als vroeger, transparant. Architectenbureau Blauw maakte ook het interieurplan, waarin transparantie en een link met Jan Ford uitdrukkelijk tot uiting komen. Om een paar kleinere vergaderruimtes te creëren, zijn glazen wanden geplaatst. Margot Westermann ontwierp de vitrages voor deze ruimtes; zij baseerde zich daarbij op de filmbeelden uit het familiearchief. Het transparante karakter bleef hierdoor behouden.

De stoelen in de Foyer zijn van een oorspronkelijk ontwerp van Jean Prouvé, die deze stoelen in de jaren twintig en dertig vormgaf uit plaatstaal, het basismateriaal in de auto-industrie. De stoelen zijn in 2002 weer opnieuw in productie genomen en door architectenbureau Blauw uitgezocht voor de inrichting van het Jongerius Kantoor. Willem wijst aan: ‘Kijk, hier boven de bar hangen stalen kolommen uit een gesloopte productiehal van Jongerius en daar hebben we en selectie van onze foto’s uit het familiearchief gehangen.’ Jongerius Kantoor doet licht, ruim en modern aan en tegelijkertijd is het verleden er voel- en zichtbaar.

Licht, ruim en modern en tegelijkertijd is het verleden er voel- en zichtbaar

Geschiedenis
De familie en haar geschiedenis is overal te vinden, misschien nog wel het meest in de hal van Villa Jongerius. Daar hangen immense portretten van Jan en zijn vrouw Heinnie en van alle tien kinderen. Willem wijst zijn moeder aan en vertelt hoe haar broers en zussen heetten. ‘Het was een project op zich om die hier allemaal te krijgen, want ze waren uitgewaaierd over de hele wereld. Er bevonden zich portretten in Zuid-Afrika, Spanje en Frankrijk, maar her en der lagen ze ook te schimmelen op zolders. Soms zelfs opgerold, omdat iemand niet blij was met het portret.’ Met een subsidie van de Bankgiroloterij zijn al die portretten weer hersteld en nu hangen ze weer op de plek waar ze vroeger ook hingen. En de ‘Hella-kamer’ is ingericht met ontwerpen van Hella Jongerius.  Vazen, hanglamp en stoffering zijn dus ook van Jongerius, zij het van een iets verder verwijderde vertakking van de familie.

Jongeriuscomplex

Familie
Veel personeelsleden van het Jongeriuscomplex zijn directe nazaten van Jan Ford. Het kan zomaar zijn dat iemand die een drankje komt brengen, daar ook nog een boeiend verhaal bij serveert over de geschiedenis van de familie of het restauratieproces. Dat geeft deze plek iets extra’s.

De tuin, de plantenbakken en de pergola tussen Villa Jongerius en Kantoor Jongerius worden nog dit jaar gerestaureerd. Het ziet er nu al vrolijk uit door de zelf gezaaide rode begonia’s, die -zo verzekert Willem- pas na IJsheiligen de grond in gaan. Ook het hoveniersbloed stroomt nog volop door de aderen van de Jongeriussen.

Jongeriuscomplex

Reacties

Er zijn nog geen reacties