Column Vincent van Rossem

'Bedacht niemand dat het tijd werd voor een paar rookmelders in de Notre Dame'?

Column

In de middeleeuwen was het gebruikelijk dat een hele stad in vlammen opging. De huizen waren van hout, met rieten daken. Het blussen moest met emmertjes gedaan worden. De brandspuit is een uitvinding van de Amsterdamse schilder Jan van der Heyden uit 1671. Toen waren er ook al lang bouwvoorschriften om brand te voorkomen, gemetselde muren en dakpannen werden verplicht door het gemeentebestuur.

Foto door: Wikimedia Commons
Column door
Vincent van Rossem

Vincent van Rossem

Biografie

Vincent Theodore van Rossem werd geboren in Wageningen op 24 februari 1950. Hij is een Nederlands architectuurhistoricus, presentator en emeritus hoogleraar. Van Rossem werkte vanaf 1997 als architectuurhistoricus bij het Bureau Monumenten & Archeologie. Hij promoveerde in 1991 cum laude aan de Universiteit van Amsterdam en is daar sinds 1 mei 2009 is Van Rossem benoemd tot onbezoldigd gewoon hoogleraar Monumenten en stedenbouwkundige vraagstukken.

Nog in 1666 is Londen geheel afgebrand, de brand duurde vier dagen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden de Duitse steden volgens een bepaalde systematiek gebombardeerd, waardoor er een vuurstorm ontstond. Een berucht voorbeeld is Hamburg, juli 1943, er vielen 42.000 doden.

Ik heb geen verstand van brandpreventie, maar het lijkt mij een risico dat een kind kan voorzien

Het moderne bouwtoezicht voorkomt rampen
In hotels inspecteer ik altijd de vluchtwegen. In nieuwe gebouwen is het doorgaans geruststellend simpel, met aan beide einden van de gang een noodtrappenhuis. Bovendien zijn nieuwe gebouwen natuurlijk ook ontworpen met het oog op brandpreventie. Moderne architectuur is niet een kwestie van smaak, zoals veel mensen denken, maar vooral een kwestie van technische vooruitgang. Gebouwen worden steeds beter en veiliger. Soms willen architecten nog weleens klagen over al die regels van de overheid en het gezeur van de brandweer, maar het moderne bouwtoezicht voorkomt rampen. Dat het lelijk mis kan gaan bleek niet zo lang geleden in Londen, waar een woontoren afbrandde omdat de buitengevel brandbaar was. Daarbij bleek ook dat de bewoners niet wisten wat ze moesten doen in het geval van brand, met als gevolg veel doden. De foto van het brandende gebouw is huiveringwekkend, fundamentele leerstof voor jonge architecten. Het is een verantwoordelijk beroep.

Kurkdroge houten kap is een soort ingebouwde brandbom
De grote Franse kathedralen dateren uit een grijs verleden. Die waren al eeuwen oud toen het beroemde stadhuis van Amsterdam werd gebouwd. Het zijn monumenten die herinneren aan de grondslagen van het moderne Europa. In de bijbehorende kloosterscholen werd ijverig gestudeerd op de klassieke erfenis. Men las Grieks en Latijn en zoetjesaan lukte het om na eeuwen chaos weer een maatschappelijke orde de creëren, die tenslotte heeft geleid tot onze moderne rechtsstaat. De Notre Dame in Parijs was een van die kerken. Nu staan we voor de zorgwekkende vraag hoe het mogelijk is dat een Europees topmonument anno 2019 door brand verwoest kan worden. De enorme en kurkdroge houten kap van zo’n gebouw is natuurlijk een soort ingebouwde brandbom. Een slordige loodgieter, kortsluiting: een klein ongelukje is genoeg om de brandweer kansloos te maken.

Geen enkele maatregel getroffen
Ik heb geen verstand van brandpreventie, maar het lijkt mij een risico dat een kind kan voorzien. Toch was er geen enkele maatregel getroffen om dat risico met moderne technieken te beperken. De Fransen zijn niet achterlijk, het probleem is waarschijnlijk dat oude kerken niet, zoals de meeste andere gebouwen, met een zekere regelmaat gerenoveerd worden. Er zijn geen ingewikkelde installaties die verouderen en zo heeft ook geen enkele ambtenaar in Parijs bedacht dat het tijd werd voor een paar rookmelders in de Notre Dame. Al met al mogen we wel spreken van ernstige verwaarlozing. Brand kan voorkomen worden en de brandweer moet maar eens goed gaan kijken in die andere Franse kathedralen.

Het platform voor transformatie en renovatie NRP maakte deze column.

Reacties

Er zijn nog geen reacties